نگاهی تحلیلی به برج تجارت جهانی اول، به همراه مدل سازی در نرم افزار Etabs

در 11 سپتامبر 2001 با حمله ای که به برج های تجارت جهانی دوقلو در نیویورک آمریکا انجام شد، چندین ساختمان تخریب شد. پس از پاکسازی محل در عرض 8 ماه، اولین برنامه ها برای ساختن چندین برج به جای برج های دوقلو تجارت جهانی آغاز شد که برج تجارت جهانی اول (یکم)، اولین برجی بود که به پا به جای خالی برج های دوقلو گذاشت. با ما همراه باشید تا تحلیل کاملی داشته باشیم بر جنبه های مختلف معماری و سازه ای این برج و همچنین در بخش آخر، با استفاده از نرم افزار مدل سازی اولیه ای از این برج داریم. ادامه مقاله را در ادامه مطلب بخوانید.

 

 

مرکز تجارت جهانی اول (One World Trade Center)

مرکز تجارت جهانی اول (One World Trade Center) اولین و بزرگترین برج از مجموعه سازه های تجارت جهانی است که پس از تخریب برج های دوقلو در شهر نیویورک ساخته شده است. این سازه القابی مانند بلند ترین برج در ایالات متحده آمریکا، بلندترین برج در آمریکای شمالی و بلندترین برج در نیمکره غربی زمین را یدک می کشد. این سازه در موقعیت شمال غربی سایت تجارت جهانی به مساحت 6.5 هکتار قرار گرفته است. در جدولی که در زیر حاضر کردیم، مشخصات اولیه و کلی برج را مشاهده می فرمایید:

اسم سازه / پروژه

برج تجارت جهانی اول

ONE WORLD TRADE CENTER

اسم های دیگر پروژه

برج آزادی

Freedom Tower

سال نهایی سازی طرح

2005

2004

سال شروع ساخت

2006

2006

سال پایان ساخت

2014

2014

ارتفاع تا بالای انتن

546.2 متر

1792 feet

ارتفاع معماری

541.3 متر

1776 feet

ارتفاع تا طبقه آخر مشغول

386.5 متر

1268 feet

کل زیربنا

325279 متر مربع

3,501,274 square feet

تعداد طبقات بالای زمین

94

94

تعداد طبقات زیر زمین

5

5

تعداد آسانسور

73

73

نوع کاربری اصلی

اداری

office

مالک

1 World Trade Center LLC

1 World Trade Center LLC

طراح معماری

Skidmore, Owings and Merrill

Skidmore, Owings and Merrill

طراح سازه

WSP Group; Schlaich Bergermann und Partner

WSP Group; Schlaich Bergermann und Partner

پیمانکار اصلی

Tishman Construction

Tishman Construction

نوع سیستم سازه باربر

هسته بتنی

Rigid Concrete Core

نوع سیستم باربر کمکی

قاب خمشی فولادی

Steel Moment frame

شهر / محل ساخت

نیویورک

New York, NY

رتبه ارتفاع ساختمان

6 امین ساختمان بلند جهان

#6 Tallest in the World

اولین ساختمان در آمریکای شمالی

#1 Tallest in North America

اولین ساختمان در ایالات متحده آمریکا

#1 Tallest in United States

 

برج تجارت جهانی

مرکز تجارت جهانی اول نه تنها به عنوان بلندترین سازه آمریکا و شهر نیویورک از آن یاد می شود، بلکه به عنوان نمادی از زیبایی شهری، تکنولوژی، نوآوری و مدرنیست شهری تلقی می شود. این سازه 3.2 میلیارد دلاری، بر اساس طرحی که در سال 2005 نهایی شده است، از زمینی مربعی شکل به ابعاد 61 در 61 متر که دقیقا هم اندازه زمین ساختمان های دوقولوی تخریب شده، سر برافراشته است. این سازه که ترکیبی از فلز و بتن است، به 417 متر بالای سطح زمین می رسد که 104 طبقه آن دارای پلتفرم های چندطبقه است. آنتن فلزی نصب شده بر روی آن تا ارتفاع 541 متری یا 1776 متری بر افراشته شده که نشانگر سال استقلال آمریکا می باشد.

 

در حالی که در صنعت ساخت سازه های بلند مرتبه، رقم های بزرگ معمولا طبیعی هستند، آمار و ارقام در مورد برج تجارت جهانی اول همه را شگفت زده می کند: 5660 متر مکعب بتن، 92920 متر مربع شیشه، 40800 تن فولاد و 241550 متر مربع زیربنای خالص اداری چند مورد از این آمار می باشد. اما روایت قابل توجه در ساخت این برج نوآوری هایی است که برای ساخت سازه با این حجم و بعد در سایتی با وضعیتی دشوار است.

برج تجارت جهانی

فروریختن ساختمان های دوقلو در 11 سپتامبر 2001 باعث شد تا بحث های زیادی در کمیته های مهندسی و سازه به منظور یادگیری از نقاط ضعف سازه گسیخته شده شکل بگیرد. این بحث ها نشان داد که لزوم یک تغییرات کلی برای در نظر گرفتن خطر حملات بعدی بر روی سازه باید در نظر گرفته شود. پس از آن بودجه زیادی بر روی مطالعه علت ها و راه های پیشگیری از همچنین حوادثی در بخش های خصوصی و دولتی صرف شد که بیشتر این مطالعات به منظور در نظر گرفتن برای طراحی های بعدی و درج در آیین نامه های طراحی سازه های بلند در گزارش موسسه ملی تکنولوژی و استاندارد (NIST) در سپتامبر 2005 آورده شده است. به گفته گروه طراحی سازه این برج، در طراحی این سازه ضوابطی استفاده شده است که در آیین نامه های سال های آتی درج شده و بسیاری از ضوابط تازه در این سازه به کار گرفته شده است. قابل ذکر است که بسیاری از اطلاعات سازه ای و تکنولوژی های به کار رفته در این سازه به دلایل واضحی به صورت محرمانه باقی مانده است.

هندسه سازه

در محل اتصال کد زمین طبیعی به سازه، ابعاد سازه همانند برج های دو قلو به صورت مربعی شکل و برابر 61 در 61 متر در نظر گرفته شده است. طبقات اداری در سطح 58 متری پس از 4 طبقه تاسیسات پس از لابی اصلی قرار گرفته. 4 گوشه اصلی ساختمان با بالا رفتن ارتفاع سازه به مرور بریده شده و سازه از حالت مربعی شکل به چند ضلعی تبدیل شده و دوباره در آخرین طبقه بام به صورت مربعی شکل ولی با ابعاد 44 در 44 متر و چرخش 45 درجه نسبت به پایه سازه، تبدیل می شود.

لاغر شدن ساختمان در ارتفاع علاوه بر اصلاح مساحت خالص مورد نیاز در طبقات مختلف، سبب شد تا سازه به صورت آیرودینامیک عمل کرده و نیروهای ناشی از باد در آن کاهش یابد. بیشتر سازه های بلند در نیویورک تحت بارهای شدید باد طراحی می شوند ولی این سازه به دلیل ماهیت ذاتی خود، عملکرد بسیار مناسبی در برابر بارهای باد از خود نشان می دهد.

در بالای سقف اصلی سازه در ارتفاع 417 متری، یک دکل به ارتفاع 125 متر روی یک فونداسیون بتن مسلح که بر روی هسته بتنی اصلی سازه قرار گرفته شده است، نصب شد. همچنین برای حفظ تعادل آنتن در برابر بارهای جانبی، یک شبکه حلقه ای که به قاب خمشی فولادی طبقه آخر متصل بود، توسط کابل هایی به آنتن متصل شد. جزییات هندسه سازه را در شکل های بعدی می توانید مشاهده کنید.

 

سیستم های سازه ای به کار رفته در ساخت

فونداسیون برج و سازه زیرزمینی بر روی بستر سنگی منهتن با مقاومت تقریبی 60 کیلوگرم بر سانتی متر مربع احداث شده است. در نقاط خاصی به دلیل مشکلات دسترسی که به دلیل خطوط عبوری قطار ایجاد شده بود، لازم بود تا فونداسیون بیشتر در عمق قرار بگیرد تا مقاومت یا ظرفیت باربری بیشتری ایجاد شود که با ایجاد حفاری در سنگ به مقاومت باربری 114 کیلوگرم بر سانتی متر مربع رسیدند. در کناره های فونداسیون با استفاده از روش انکراژ در سنگ به عمق 2.5 متر، مقاومت لازم در فونداسیون برای نیروهای واژگونی ایجاد شده در برج که در اثر نیروهای جانبی مانند باد به وجود می آید، ایجاد شد.

به دلیل قرارگیری سایت ساخت در نزدیکی رودخانه هادسون، مقدار زیادی آب های زیر زمینی در هنگام ساخت برج در زیر سطح زمین قرار می گرفت. برای بیرون کردن آب های رودخانه هادسون از سایت ساخت سازه و فونداسیون آن از دیوارهای دوغابی (Slurry Walls) استفاده شد. این دیوارها به صورت سرتاسری در دور سایت ساخت برج ساخته شده است. به همین دلیل به این دیوار ها و شکل ساخت آن به این دیوارها دیوارهای وان حمام (Bathtub Walls) نیز گفته می شود.  این دیوارها از بیش از 1000 پانل به عرض 6.5 متر و عمق 7 طبقه ساخته شده است از سطح سایت اصلی ساخت سازه تا نزدیک یک متر داخل بستر سنگی ادامه یافت. برای احداث این دیوارها، اطراف سایت به صورت مقطعی حفاری شد و داخل آن ها از مخلوطی دوغابی پر شد که مانعی از ورود آب به داخل سایت شود. پس از آن قفسه های آرماتور به ارتفاع 21 متر و وزن 22 تن از قبل آماده شده بود، داخل مخلوط دوغاب قرار داده شد. پس از آن بتن از پایین ترین سطح دیوار به داخل آن پمپ شد تا با اضافه شدن بتن در داخل دیوارها، دوغاب از بالای دیوار سرازیر شده و خارج شود. این عملیات برای تمام تکه دیوارها انجام شد تا در نهایت دیوار پیرامونی سایت شکل بگیرد. در شکل های زیر مراحل ساخت این دیوارهای حائل نشان داده شده است:

دیوارهای حایل مرکز تجارت جهانی پرکردن محل حفاری با استفاده از مخلوط دوغاب

دیوارهای حائل مرکز تجارت جهانیقرار دادن قفسه های آرماتور از پیش ساخته در داخل مخلوط دوغاب

دیوارهای حائل مرکز تجارت جهانیپر کردن دیوار با استفاده از بتن و خارج کردن دوغاب از بالای آن

سیستم سازه ای اصلی برج که به صورت هیبریدی یا کامپوزیت می باشد، ترکیبی از یک هسته بتنی با بتن با مقاومت بسیار بالا و قاب های خمشی فولادی شکل پذیر است. هسته بتنی با ضخامت تقریبی 2 متر (ضخامت دیوارها در قسمت های پایه بسیار بیشتر در نظر گرفته شده است) به صورت مربعی شکل در وسط برج قرار گرفت که وظیفه اصلی تامین ظرفیت باربری در برابر بارهای ثقلی و جانبی شامل بارهای باد و زلزله را بر عهده دارد. این هسته بتنی تمامی 72 آسانسور برج، راه های فرار و خروج و همچنین اتاق های تاسیسات را در خود جای داده است. یکی دیگر از دلایل در نظر گیری هسته بتنی برای برج و قرار دادن تمامی راه های ارتباطی اصلی و خروجی در آن، این بود که در حمله به ساختمان های دوقلو در 11 سپتامبر، بیشتر از 60 درصد تلفات به دلیل تخریب راه روهای خروجی اصلی و حبس شدن در طبقات بالایی اتفاق افتاد. به همین دلیل از بتن که مقاومت برشی بالایی در برابر بارهای جانبی وارد بر آن دارد، به عنوان یک محفظه برای آسانسورها و راهرو ها استفاده شد. داخل این هسته بتنی با استفاده از دیوارهای برشی فرعی، یک دیافراگم صلب برای هسته مرکزی ایجاد شد. داخل این هسته بتنی با استفاده از دیوارهای برشی فرعی، یک دیافراگم صلب برای هسته مرکزی ایجاد شده است. در محل بازشوهایی که برای دسترسی راه رو ها در داخل این هسته بتنی در نظر گرفته شده بود، المان های تیرفولادی قرار داده شد تا یکپارچگی هسته مرکزی حفظ شود. مقاومت بتن هسته در ارتفاع متغییر در نظر گرفته شده است، به طوری که در محل فونداسیون و پایین سازه مقاومت بتن نزدیک به 980 کیلوگرم بر سانتی متر مربع می رسد. مقاومت بتن هسته در بالای برج به حوالی 560 کیلوگرم بر سانتی متر مربع کاهش یافت. این کاهش مقاومت به دلیل کاهش نیروهای وارد بر سازه در طبقات بالایی برج می باشد.

برج تجارت جهانی اول

برای افزایش نامعینی سازه و استفاده نکردن از ستون های متعدد در وسط سازه، در دورتادور برج یک قاب خمشی فولادی شکل پذیر ساخته شد. این قاب خمشی همچنین در بهبود عملکرد سازه تحت بارهای جانبی مانند زلزله و باد تاثیر بسزایی دارد. همچنین ایجاد دیافراگم باربری کف ها و توزیع نیروها به اجزای باربر اصلی نیز از وظایف این سیستم قاب خمشی و تیرهای رابط فولادی متصل به آن می باشد. این قاب خمشی در دور محیط مربعی  شکل سازه در نظر گرفته شده و با استفاده از اتصال آن ها به یکدیگر، یک سیستم تیوب (Tube) که یک سیستم باربری در سازه های بلند است، شکل گرفت. با استفاده از این سیستم توانستند ظاهر منشوری شکل برج و تمام بریدگی ها و چندضلعی های متغییر در ارتفاع را به درستی و بهترین نحو اجرا کنند.

قاب فلزی خمشی در اطراف برج تجارت جهانی اول

 

قاب های خمشی فولادی کار شده در اطراف برج

در داخل هسته بتنی، سیستم سقف و تیرهای شبکه ای به صورت دال و تیر بتنی در نظر گرفته شده است. در بیرون از هسته بتنی ولی از سقف کامپوزیت عرشه فولادی قرار گرفته بر روی تیرهای فولادی استفاده شده است. به دلیل استفاده از قاب های فولادی در اطراف سازه توانستند بدون استفاده از ستون های اضافی در میان فضای سالن های اصلی در بیرون از هسته بتنی، تیرهای فولادی را از یک طرف به قاب های خمشی بیرونی و از طرف دیگر به هسته بتنی مرکزی مهار کنند و فضای مناسبی را بدون ستون میانی ایجاد کنند.

یکی از پارامترهای تاثیر گذار در طراحی سازه های بلند، ترتیب ساخت اجزای سازه می باشد. در این پروژه از روش های معمول ساخت هسته یا دیوارهای برشی بتنی Jump-forms یا  Slip-forms (در این روش دیوارهای برشی بتنی جدا از قاب های خمشی به صورت جداگانه و با استفاده از قالب های پیش رونده بتن ریزی و ساخته می شود) استفاده نشده است. این روش ساخت که در بیشتر مواقع برای ساخت قطعات بتنی با ارتفاع زیاد استفاده می شود، به دلایلی در شهر نیویورک نامتعرف است. روش در نظر گرفته شده برای ساخت هسته بتنی این سازه بدین صورت بود که ابتدا کلیه قاب های فلزی در داخل و خارج هسته ساخته شده و پس از آنها بتن ریزی هسته بتنی انجام شده است.

ارتفاع برج و لاغری آن سبب شد تا احساس نیاز قابل توجهی به مقاومت و سختی المان های بتنی شود. به دلیل استفاده از بتن های با مقاومت بالا باید تمامی جوانب امر با استفاده از آیین نامه های طراحی به روز دنیا در زمان طراحی این برج کنترل می شد. یکی از آیین نامه های اصلی استفاده شده برای طراحی و کنترل این سازه آیین نامه  IBC2003 برای بارگذاری باد و زلزله بر روی این سازه بود. برای تحلیل پایداری، درجه نامعینی و سخت شدگی المان های سازه ای آیین نامه های مختلف آمریکایی از سازمان های مختلف نظیر سازمان مدیریت خدمات عمومی یا  GSA، وزات دفاع یا  DOD و آژانس مدیریت اضطراری فدرال یا FEMA استفاده شود. همچنین آخرین ویرایش ها از آیین نامه های  ACI و AISC برای طراحی قاب های شکل پذیر استفاده شده است.

در سازه های بلند یکی از نیروهای قابل توجه نیروهای ناشی از باد بر بدنه سازه است. این برج با استفاده از ضوابط بارگذاری باد آیین نامه  IBC2003 و با توجه به شرایط آب و هوایی شهر نیویورک در برابر باد طراحی شده است. برای اطمینان عملکرد سازه در برابر طوفان های ایجاد شده، آزمایش های زیادی بر روی مدل مقیاس شده آن در تونل باد با توجه به معیارهای راحتی انسان در برابر تکان های تحت بار باد انجام شده است. این آزمایش ها شامل آزمایش نیروهای متعادل با فرکانش بالا (HFFB) و آزمایش هواکشسانی یا آیروالاستیسیته (Aeroelasticity) در تاسیسات تونل باد  RWDI طراحی و انجام شده است. این آزمایشات با توجه به روند ساخت سازه در مقاطع ساخت مختلف از سازه در نظر گرفته شده بود. با اعمال بارگذاری باد بر روی نمونه ها، شتاب در نقاط مختلف نمونه با استفاده از دستگاه ثبت شد و این شتاب ها با معیار راحتی انسان در ساختمان های اداری مقایسه شد. این سازه برای شدت بادی متناظر با دوره بازگشت 1000 ساله طبق آیین نامه  IBC2003 طراحی و ساخته شده است.

قاب های فلزی در برج تجارت جهانی اول

مدل سازی برج تجارت جهانی در نرم افزار Etabs

 در این قسمت از مقاله با استفاده از اطلاعات موجود در مورد این سازه به مدل سازی این سازه در نرم افزار Etabs می پردازیم. ذکر این نکته ضروری است که طراحی این نوع سازه ها فقط در یک نرم افزار انجام نمی شود و آنالیز و طراحی در مقیاس های میکرو و ماکرو توسط چند نرم افزار صورت گرفته و در نهایت با هم ترکیب می شوند. هدف مدل سازی این سازه در نرم افزار Etabs فقط به منظور نشان دادن روند مدل سازی و قابلیت های این نرم افزار و مشاهده نتایجی اولیه از این سازه بوده است.

سازه مورد نظر یک سازه 104 طبقه می باشد که از طبقه 25 (طبقه 20 بالای سطح زمین) مقطع آن دچار پیچش و کوچک شدن می شود به صورتی که پایه این سازه که مربعی به ضلع 60 متر است در انتها به مربعی به ضلع 45 متر می رسد. برای تغییر پلان ابتدا باید یک شبکه بندی مناسب و تعیین پلان انجام شود. ذکر این نکته ضروری است که به دلیل اینکه سازه دچار چرخش شده در طبقه آخر برای رسم تیرها و پلان نیاز به شبکه بندی مورب می باشد که به زاویه 45 درجه نسبت به دیگر مختصات قرار گرفته است. در ادامه شبکه بندی و رسم پلان ها انجام شده است.

شبکه بندی مختصات اولیه سازه برج تجارت جهانی اول شبکه بندی مدل سازی ای برج تجارت جهانی اول (مدل سازی توسط امیر جباری)

 

در شکل بالا تنظیمات مورد نیاز برای شبکه بندی انجام شده است. تعداد شبکه ها در راستای  X و Y به 12 شبکه به فاصله 5 متر در نظر گرفته شده است. شبکه های مایل بعد از ایجاد پلان کشیده می شود که تعداد مورد نیاز برای شبکه های مایل 13 می باشد. در شکل بعدی پلان کمکی مورد نظر برای رسم سازه ترسیم شده است.

پلان شبکه بندی طراحی سازه برج تجارت جهانیپلان شبکه بندی شده  سازه برج تجارت جهانی اول (مدل سازی شده توسط امیر جباری)

در نهایت شبکه بندی سازه به صورت سه بعدی به صورت زیر تشکیل می شود:

شبکه بندی سازه برج تجارت جهانی اول One world Trade Centre

همانطور که در شکل بالا مشاهده می شود پلان کمکی ابتدا با استفاده از تیرهای بدون مقطع یا None section رسم می شود تا شکل کلی پلان ترسیم شود. سپس با استفاده از ابزار رسم یا Draw شبکه بندی های مایل را ترسیم می کنیم.

در مرحله بعد هسته مرکزی بتنی را برای این سازه رسم می کنیم. پلان هسته بتنی از کف سازه تا طبقه 25 به صورت مربعی به اضلاع 30 متر می باشد که از طبقه 25 تغییر پیدا کرده تا نهایتا به یک 8 ضلعی در طبقه اخر تبدیل می شود. در شکل زیر نمای سه بعدی سازه بعد از رسم دیوارها نشان داده شده است.

هسته بتنی برج تجارت جهانی One world trade Centre

در مرحله بعدی به مدل سازی ستون های فولادی اطراف هسته بتنی خواهیم پرداخت. ذکر این نکته ضروری است که مقاطع و محل دقیق ستون ها در هیچ یک از مراجع علمی اورده نشده است و مقاطع ستون ها به صورت فرض یکسان برای همه ستون ها در نظر گرفته شده است. همانطور که در شکل زیر مشاهده می شود، ستون ها از طبقه 25 سازه مایل شده و تا طبقه اخر ستون های مجاور دو ظلع مربع به یکدیگر وصل شوند

ستون گذاری مدل عددی برج تجارت جهانی One World Trade Centre

در مرحله بعد از ترسیم ستون ها، نوبت به ترسیم تیرهای اطراف طبقات می رسد. به دلیل اینکه پلان طبقات 25 تا 104 متفاوت می باشد پلان تیرریزی این طبقات نیز با یکدیگر متفاوت خواهد بود. برای پیدا کردن شکل اطراف پلان طبقاتی که متغییر بوده، محل اتصال ستون ها با طبقات ابتدا به صورت نقطه پیدا شده است و با وصل کردن این نقاط، شکل کلی پلان هر طبقه رسم شده است. در شکل به صورت سه بعدی سازه بعد از رسم تیرهای اطرافی و پلان 87 از سازه نشان داده شده است.برای تیرهای قاب فولادی نیز مقطعی در هیچ یک از مراجع یافت نشد و یک مقطع فرضی برای همه تیرهای سازه استفاده شده است. 

پلان تیرریزی برج تجارت جهانی One World Trade Centre

در مرجله بعدی با استفاده از پلان های به دست امده در طبقات، تیر ریزی در طبقات انجام می شود. در این قسمت با توجه به قطع تیرهای بیرونی با تیرهای داخلی، قسمت های اضافه تیرهای داخلی حذف شده است (Trim) با استفاده از این تکنیک که برای تک تک برای تمامی طبقات استفاده شده است، پلان تیرریزی تکمیل شده است. قابل ذکر است که این پلان تیرریزی دقیق نبوده و با توجه به پلان های به دست آمده در نرم افزار اعمال شده است.

پلان تیرریزی برج تجارت جهانی اول One world trade centre

مرحله آخر برای ترسیم سازه، ترسیم المان های سقف ها می باشد.با توجه به اینکه مشخصات سقف کامپوزیت استفاده شده در سازه نامعلوم است برای ساده سازی مدل برای سقف از مقطع Deck استفاده شده است. با توجه به اینکه ضخامت سقف ها و مشخصات تیرهای متصل  به سقف کامپوزیت در هیچ یک از مراجع ذکر نشده یک مقطع دلخواه برای سقف در نظر گرفته شده است. در نهایت با رسم سقف ها مدل تحلیلی  سازه آماده می باشد و می توان مدل تحلیلی ساخته شده را در شکل زیر با سازه اصلی مقایسه کرد.

نمونه عددی مدل سازی شده در نرم افزار از برج تجارت جهانی اول One world trade centre model in etabs

در آینده با ما باشید تا در هر هفته یک سازه برجسته در دنیا را مورد بررسی دقیق قرار دهیم.

تمامی مطالب نوشته شده توسط مدیر سایت گرد آوری، ترجمه و نوشته شده و مدل سازی برج در نرم افزار نیز توسط مولف نوشته تهیه شده است.

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در google
اشتراک گذاری در skype
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در whatsapp

امیر جباری

دانشجوی دکتری مهندسی سازه دانشگاه ارومیه فارغ التحصیل کارشناسی ارشد مهندسی عمران سازه دانشگاه تربیت مدرس تهران محاسب سازه های صنعتی و خاص - علاقه مند به وبلاگ نویسی و شبکه های اجتماعی

View all posts by امیر جباری →

دیدگاهتان را بنویسید